search instagram arrow-down

Voer je e-mailadres in om deze blog te volgen en om per e-mail meldingen over nieuwe berichten te ontvangen.

Follow Paul Abspoel on WordPress.com

Voel je vrij en reageer

Nella op Welke woorden stuur je de were…
Frans op Welke woorden stuur je de were…
fiktieverhalen op Uit het hart
Laura op Welke woorden stuur je de were…
Henny Bos Kalkman op Welke woorden stuur je de were…
Judith op Welke woorden stuur je de were…
McMelloW op Welke woorden stuur je de were…
Christien op Welke woorden stuur je de were…
Linda op Welke woorden stuur je de were…
fiktieverhalen op Slaapkwesties, valkuilen en ee…

Even een toelichting

Als creatief en mededeelzaam persoon ben ik blij met dit persoonlijke plekje op internet. Je kunt mij gemakkelijk vinden en benaderen via sociale media, maar de stroom van berichten trekt daar al snel aan je voorbij, soms moet je het geluk hebben dat de algoritmes jouw bijdrage bij anderen in beeld brengen en veel gaat natuurlijk onder in de massa. Op deze plek tref je woorden en beelden die ik graag persoonlijk wil bewaren en doorgeven – in de hoop dat anderen er ook iets aan hebben en ervan kunnen meegenieten.

Laat gerust van je horen – wie schrijft wil gelezen worden, dat geldt ook voor mij.

Hier staan ze allemaal

Meta

VERDEEL EN HEERS [5] het volk en de elite

image1We zingen het uit volle borst mee als ‘ons oranje’ keurig in het gelid staat bij aanvang van een nieuwe internationale veldslag: “…ben ik van Duitse bloed”. Toch wat apart, vooral als je het tegen die Mannschaft moet opnemen. ‘Diets’ zou ‘volks’ betekenen, is de verklaring die ik gehoord heb. ‘Nederlands’ wordt door Engelstaligen nog steeds ‘Dutch’ genoemd. Voor de liefhebbers van etymologie heb ik hier een linkje. Maar deze blogpost, deel 5 in mijn serie ‘Divide et Impera’, gaat niet over voetbal maar wel over de tegenstelling tussen ‘het volk’ en ‘de elite’. Dit is een onderwerp dat thuishoort in een serie over populisme en polarisatie en ik zal uitleggen waarom dat zo is.

Het Wilhelmus wordt door miljoenen mensen meegezongen zonder dat zij precies weten waar de tekst over gaat. Je zou het – met wat kwade wil – kunnen zien als het bewijs van de onnozelheid van ‘het gewone volk’ dat je van alles kunt laten zingen. Waarom hebben wij, inwoners uit een laaggelegen deltagebied bij de Noordzee, een paar woorden over de koning van Spanje in ons volkslied? Onbegrijpelijk voor nu, prima te verklaren tegen de historische achtergrond van dit oude strijdlied. Een koning was naar de algemeen heersende opvatting door God zelf aangesteld en zijn autoriteit stond niet ter discussie. De koning werd in ere gehouden. Als je de macht toch ter discussie wilde stellen, moest je de pijlen wel op de ‘slechte raadgevers’ van de nobele koning richten – de heersende elite van die dagen.

Verzet tegen de heersende macht

In ons volkslied wil Wilhelmus van Nassau ‘de tirannie verdrijven die mij mijn hart doorwondt’. Het is een complexe tekst, bijna niet meer te begrijpen vanuit ons perspectief, maar als je wat in de geschiedenis duikt wordt duidelijk wat hier gespeeld heeft: er moest een rechtvaardiging gevonden worden om in opstand te komen. En die rechtvaardiging vond men in het verzet tegen de heersende macht – zeg maar: de zetbazen van de Vorst. Om ‘het volk’ in opstand te krijgen, moet je aannemelijk kunnen maken dat er sprake is van tirannie, machtsmisbruik of zelfverrijking. Daarna kun je jezelf aanprijzen als de nieuwe vorst die wel goede bedoelingen heeft en het belang van ‘het volk’ zal gaan behartigen en blijven verdedigen.

Je moet dit beeld er echt in hameren om mensen opstandig te maken

Let eens op hoe populisten in onze tijd de tegenstelling tussen ‘de elite’ en ‘het volk’ benadrukken. Het is ‘de elite’ (gezagsdragers, rechters, bankiers, vertegenwoordigers van de media en inwoners van de grachtengordel…) die zich ver boven de ‘hardwerkende, eerlijke, gewone man’ verheven voelt en die alleen het eigen belang nastreeft en veiligstelt. Het is niet moeilijk om mensen te vinden die werkelijk aan dit beeld voldoen, maar het is lastig vol te houden dat alle mensen met macht en invloed zo schaamteloos en machtsbelust zijn. Je moet dit beeld er echt in hameren om mensen opstandig te maken en machthebbers en invloedrijke mensen verdacht te maken. En dat zien we vandaag gebeuren.

De tegenstelling tussen ‘elite’ en ‘volk’ wordt benadrukt om te polariseren

Tegelijkertijd zien we dat er gesproken wordt over ‘het volk’ – en dan niet als een aanduiding van ‘alle mensen die zich binnen onze landsgrenzen bevinden’, maar als label voor degenen die zich genegeerd, tekortgedaan en voorgelogen voelen. En jazeker, er zijn bevolkingsgroepen die recht van spreken hebben – mensen die de dupe zijn van slecht beleid of minder privileges hebben dan de ‘bovenklasse’. Maar het ontevreden volk dat zich door populisten (aan beide kanten van het politieke spectrum) massaal aan laat praten dat zij voortdurend benadeeld worden, heeft in veel gevallen helemaal niet zo veel te klagen. De tegenstelling tussen ‘elite’ en ‘volk’ wordt benadrukt om te polariseren, uiteen te drijven, de onvrede te voeden en verzet aan te wakkeren. En natuurlijk is de wijze nieuwe vorst boven alle partijen verheven. Hij heeft de belangen van het onderdrukte volk voor ogen en zal korte metten maken met de bovenlaag van de samenleving die alleen maar uit eigenbelang handelt. Is er iets nieuws onder de zon?

2 comments on “VERDEEL EN HEERS [5] het volk en de elite

  1. Ik snap de bedoeling wel. Maar toch staat het er: Het volk heeft niet zoveel te klagen! Maar ewaarom soen ze het dan? Waarom ten tijde van het Wilhelmus? Waarom war er niet alleen opstand tegen Spanje, maar ook een burgeroorlog tussen prinsgezinden en republikeinen? Is dit niet van alle tijden? Verdeel en heers is de leuze van Diabolos. de satan. Hij is daar voortdurend mee bezig. Oorlogen en geruchten van oorlogen. volk tegen volk. Het gaat maar door. Het volk klaagt, waarom? Omdat geldgierigheid en machtswellust heerst. Over iedereen!!! Er is wat dat betreft geen elite al valt de geldgierigheid van de Clintons wat meer op dan bij mij. Er is geen tegenstelling tussen volk en elite. Dat is een valse tegenstelling. We moeten het samen doen. Betrouwbare leiders (herders) en bereidwillige mensen (schapen die geen herder hebben) om elkaar lief te hebben en te dienen. Maar een misleid volk, zowel elite als alle andere “klassen” gaat klagen omdat ze bedrogen worden. En dat is wat ik zien. De mensen die zoeken naar gerechtigheid (eerlijkheid) en zij die de waarheid in ongerechtigheid!! ten onder houden, omdat dat hun positie zou kosten.

    1. abspoel schreef:

      “Er is geen tegenstelling tussen volk en elite”, schrijf je. Ik ben het met je eens – in die zin dat het volk bestaat uit alle mensen binnen ons grondgebied, de bevolking van Nederland, inclusief ons koningshuis. Koningin Maxima kreeg een aantal jaren veel kritiek omdat ze beweerde dat DE Nederlander niet bestaat. Maar ze had natuurlijk gewoon gelijk. Er is wel van alles te benoemen als ‘typisch Nederlands’ en in elk stereotype zit een kern van waarheid, maar ieder mens is volstrekt uniek en onvervangbaar. Niemand is ‘de’ Nederlander. Zo is het goed om ook ‘het’ volk te relativeren. De aanduiding is handig, maar het is niet meer dan een grove verzamelnaam en je zult vaak preciezer aan moeten geven wat of wie je ermee bedoelt. Politici (vooral de populisten onder hen) mogen graag spreken over ‘het volk’ of ‘de gewone mensen’. Vervolgens projecteren ze hun eigen ideeën op wat goed voor ‘het volk’ zou zijn.
      In z’n algemeenheid heeft de Nederlandse bevolking weinig te klagen – afgezet tegen inwoners van veel andere landen. Dat bedoel ik te zeggen. En toch wordt er vaak een sfeer van onvrede gecreëerd en een kunstmatige afstand aangebracht tussen ‘de elite’ (wie zijn dat??) en ‘het volk’. We moeten ons niet in die dichotomie laten meeslepen en ons kritische verstand blijven gebruiken. Het is een van de populistische strategieën om mensen / bevolkingsgroepen tegen elkaar uit te spelen. Rijk zijn is geen schande. Als je maar op een eerlijke manier je geld verdient, niet zelf het eigendom van je bezit wordt en een ander ook iets van je welvaart gunt. Dat is – meen ik – een christelijke gedachte.

Geef een reactie
Your email address will not be published. Required fields are marked *

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: